Kentsel dönüşümde 2012'den bu yana 2 milyon 737 bin bağımsız bölüm: 368 bininde süreç sürüyor
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bağlı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'nın paylaştığı son verilere göre, "Kentsel Dönüşüm Kanunu" olarak bilinen 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un yürürlüğe girdiği 2012 yılından bu yana Türkiye genelinde 2 milyon 737 bin bağımsız bölüm dönüşüm kapsamına alındı. Bu konut ve iş yerlerinin 2 milyon 369 bininde süreç tamamlanmış durumda; 368 bin bağımsız bölümde ise yıkım, yapım ya da hak sahipliği aşaması devam ediyor.
Kanun, yalnızca geniş alanlarda planlanan dönüşümleri değil, tek bir binanın riskli yapı tespitiyle yenilenmesini de mümkün kılıyor. Riskli yapı raporu, yıkım ve yeniden inşa adımlarının bu çerçevede hızlanması, rakamlardaki artışın temel nedenlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Dönüşümün neredeyse yarısı İstanbul'da
Dönüşüme alınan bağımsız bölümlerin yaklaşık yüzde 47'si İstanbul'da bulunuyor. Kentte 2012'den bu yana kapsama giren konut ve iş yeri sayısı 1 milyon 274 bine ulaştı. Bunların 998 bini tamamlanırken 276 bininde çalışmalar sürüyor. "Yarısı Bizden" kampanyasından yararlanan bağımsız bölüm sayısı da Başkanlık koordinasyonunda 376 bin 212'ye çıktı.
Kentsel Dönüşüm ve Şehircilik Vakfı (KENTSEV) Başkanı Haldun Ersen'in değerlendirmesine göre dönüşümün en yoğun yaşandığı iller sırasıyla İstanbul, İzmir, Ankara, Antalya, Konya ve Elazığ. İstanbul'da Bahçelievler, Küçükçekmece, Kadıköy, Kartal ve Maltepe öne çıkarken son dönemde Güngören ile Zeytinburnu da listeye eklenmiş durumda. Ersen, temposu artırılması gereken yerler arasında ise İstanbul, Adana, Bingöl, İzmir ve Yalova'yı; İstanbul özelinde Bakırköy, Avcılar, Esenyurt, Büyükçekmece, Beylikdüzü ve Fatih'i sayıyor.
Riskli stok hâlâ büyük
Açıklanan rakamlara göre ülke genelinde yaklaşık 6 milyon bağımsız bölüm riskli yapı stoku içinde yer alıyor ve bunların 2 milyona yakınının acil dönüşüm ihtiyacı bulunuyor. Ersen'e göre İstanbul'daki 1,5 milyon riskli birimden acil müdahale gerektirenlerin sayısı yaklaşık 600 bin düzeyindeydi; bunun ne kadarının kapsama alındığı ise net bilinmiyor.
Şehircilik, Kentsel Dönüşüm ve Entegre Tesis Yönetim Derneği Başkanı Hüseyin Kılınçarslan da tempo artsa da sayıların hedefin gerisinde kaldığı görüşünde. İhtiyacın en yüksek olduğu iller olarak İstanbul'un yanı sıra İzmir, Ankara, Bursa ve Kocaeli'ni gösteren Kılınçarslan, boş ve bakımsız bırakılan "hayalet binaların" da kayıt altına alınıp teknik incelemeden geçirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Bu rakamlar ev sahibi ve alıcı için ne anlama geliyor?
- Eski binada oturanlar için: Riskli yapı tespiti tek bina ölçeğinde de yapılabiliyor; dönüşüm kararı almadan önce kat maliklerinin sözleşme şartlarını, kira yardımını ve teslim süresini netleştirmesi önemli. Konuyla ilgili örnek bir süreci Serdivan Medyaevler haberimizde anlattık.
- Yeni konut arayanlar için: Dönüşümü süren 368 bin bağımsız bölüm, önümüzdeki dönemde özellikle İstanbul'un dönüşüm yoğun ilçelerinde yeni konut arzı anlamına geliyor. Belediyelerin dönüşüm alanlarındaki daireleri satışa çıkardığı örnekler de artıyor; Melikgazi Belediyesi'nin 20 dairelik ihalesi bunlardan biri.
- Alan bazlı projeler: Etaplar halinde ilerleyen büyük dönüşüm alanlarında teslim takvimleri uzun olabiliyor. Samsun İlkadım Kadıköy Kentsel Dönüşüm Projesi bu modele güncel bir örnek.
Dönüşümün finansman tarafındaki tartışmalar için "Kentsel Dönüşümde Yeni Finansman Modelleri Gerekiyor" başlıklı yazımıza, sitemizdeki kentsel dönüşüm lisanslı firmalar ve yapı denetim kuruluşları için de firma sayfalarımıza göz atabilirsiniz.